Bölüm 5 · Mekânsal Tahditler & Çevre
Sit Alanları, Kıyı Kenar Çizgisi ve Su Havzası Kısıtlılıkları
Mülk sizin olabilir ancak tasarruf hakkı devlete aittir; görünmez şerhler
Tapuda mülkiyet sizde görünse bile taşınmazın üzerinde Arkeolojik Sit, Doğal Sit, Kıyı Kenar Çizgisi, Su Havzası Kuşağı, Askeri Güvenlik Bölgesi veya Karayolları Kamulaştırma Şerhi bulunabilir. Bu kısıtlamalar yapılaşmayı sıfırlayabileceği gibi satış için bakanlık izni de gerektirebilir.
Adım adım süreç
- SITPORTAL Üzerinden Doğal Sit Taraması (Tabiat Varlıklarını Koruma Gn. Md.). Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın resmi sit.csb.gov.tr portalına e-Devlet ile girerek parselinizi harita üzerinde sorgulayın; 'Kesin Korunacak Hassas Alan', 'Nitelikli Doğal Koruma Alanı' veya 'Sürdürülebilir Koruma Alanı' sınırlarını görün.
- Kültür Varlıkları Sit Sorgusu (Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü). Taşınmaz üzerinde tarihi eser veya arkeolojik sit şüphesi varsa, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'na yazılı dilekçe vererek arkeolojik sit şerhi olup olmadığını ve varsa koruma statüsünü kurul kararıyla yazılı teyit edin.
- Kıyı Kenar Çizgisi Pafta Çakıştırması (Çevre Şehircilik İl Müdürlüğü). Deniz, tabii göl veya baraj gölü kıyısındaki araziler için İl Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü Kıyı Şube Müdürlüğü'nden onaylı 'Kıyı Kenar Çizgisi' paftasını alın. İlk 50 metre sahil şeridinde hiçbir yapı yapılamayacağını bilin.
- Su Havzası Koruma Kuşağı Sorgusu (İlgili Su ve Kanalizasyon İdaresi). Parsel içme suyu barajı çevresindeyse, ilgili büyükşehir su idaresinden (İSKİ, ASKİ vb.) 'Havza Durum Belgesi' talep edin. 0-300m mutlak ve 300-1000m kısa mesafeli koruma bantlarındaki mutlak yapılaşma yasaklarını resmi yazıyla belgeleyin.
Yasal dayanak
- Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu (2863 Sayılı Kanun)
- Kıyı Kanunu (3621 Sayılı Kanun m.4, m.5 — 50 m yaklaşma, m.6 — kıyıda yapı yasağı, m.8 — plansız sahil şeridinde yapı yasağı)
- İçme-Kullanma Suyu Havzalarının Korunmasına Dair Yönetmelik (maksimum su seviyesinden itibaren Mutlak 0-300m, Kısa Mesafeli 300-1000m, Orta Mesafeli 1000-2000m Kuşakları)
- Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Kanunu (2565 Sayılı Kanun)
Temel esaslar
Doğal Sit (Kesin Korunacak Hassas Alan) & Arkeolojik Sit. Doğal sitte 'kesin korunacak hassas alan'da yeni yapılaşmaya izin verilmez; diğer kategorilerde ve arkeolojik/kentsel sitte yapılaşma ilgili Koruma Kurulu kararına bağlıdır (2863 s. Kanun). Bakanlık trampa veya kamulaştırma yoluna gidebilir. Statüyü tapudaki beyandan ve kurul kararından teyit edin.
Kıyı Kenar Çizgisi Tahdidi (3621). Kıyı kenar çizgisinin deniz tarafında kalan alanlar kamu malıdır, özel mülkiyete konu olamaz; tapusu varsa dahi iptal riski taşır.
İçme Suyu Havzası Koruma Kuşakları. Baraj gölü su toplama havzasında 'Mutlak Koruma Kuşağı' (ilk 300 metre) içinde yapılaşma tamamen yasaktır.
Milli Park & Sulak Alan Koruma (RAMSAR). Özel çevre koruma bölgelerinde plan yetkisi Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen bakanlıktadır (2872 m.9/d); ruhsat mercii il müdürlüğünden teyit edilmelidir.
Kaçınılması gereken hatalar
- Deniz kenarındaki tarlanın kıyı kenar çizgisi içinde kaldığını bilmeden arsa vaadiyle satmak/almak.
- Baraj gölü manzaralı tarlanın İSKİ/ASKİ mutlak koruma kuşağında kaldığını ve inşaat yapılamayacağını gizlemek.
- Sit alanı statüsünün Koruma Bölge Kurulu'ndan yazılı sorgulanmaması.
Kontrol listesi
- Arsa satışında Çevre Şehircilik İl Müdürlüğü ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu şerhleri incelenmelidir.
- Kıyı şeritlerinde onaylı Kıyı Kenar Çizgisi paftası kadastro paftasıyla çakıştırılmalıdır.
- Parselo dosyasında su havzaları ve koruma alanları katman olarak sunulur.
Parselo ile
Parselo, parsel sınırını erişime açık resmî katmanlarla kesiştirir ve sit alanı ya da koruma poligonu bulunan yerlerde kesişimi kaynağıyla gösterir; kesin durum ilgili kurumdan teyit edilmelidir.
Resmî kaynak: Sayisal Dogal Sit Alanlari (SITPORTAL) (https://sit.csb.gov.tr)