İmar ve Planlama

Planlar, yapılaşma hakları ve ruhsat süreci · 29 terim

Terimler ve tanımlar Türk mevzuatının kendi diliyle verilir; karşılıkları uydurulmaz.

Çevre düzeni planı

Genellikle 1/100.000 ölçekli, bölge ölçeğinde arazi kullanım kararlarını veren üst ölçekli plan.

İmar affı

Belirli tarihe kadar yapılmış ruhsatsız/aykırı yapıların kayda alınmasını sağlayan geçici düzenleme. Türkiye'de sonuncusu 2018 imar barışıdır.

İlgili: İmar barışı · Yapı kayıt belgesi

İmar barışı

2018'de, kayıt dışı yapıların yapı kayıt belgesiyle kayda alınmasını sağlayan düzenleme.

İlgili: Yapı kayıt belgesi

İmar durumu belgesi

Belediyenin, bir parselde ne yapılabileceğini resmî olarak bildirdiği belge (çap/imar çapı da denir). Yapılaşma şartlarının tek bağlayıcı kaynağıdır.

Karıştırmayın: Harita üzerindeki imar planı görüntüsü bilgi verir; bağlayıcı olan belediyeden alınan bu belgedir.

İlgili: Plan notu

İmar planı

Bir alanın nasıl kullanılacağını ve yapılaşacağını belirleyen resmî plan. Ölçeğine göre çevre düzeni, nazım ve uygulama imar planı olarak kademelenir.

İlgili: Nazım imar planı · Uygulama imar planı · Çevre düzeni planı

İskân (Yapı kullanma izni)

Yapının ruhsata ve projesine uygun bittiğini gösteren belge. Abonelikler ve kat mülkiyeti için gereklidir.

İlgili: Ruhsat (Yapı ruhsatı) · Kat mülkiyeti

Kaks/Taks aşımı

Ruhsata esas plandaki TAKS veya KAKS değerinin üzerinde yapılaşma. Ruhsata aykırılık sayılır; yıkım ve para cezası doğurabilir.

İlgili: TAKS · KAKS (Emsal)

Kat adedi

Planda izin verilen kat sayısı. Genellikle plan üzerinde kısaltmayla gösterilir (ör. 3 kat için 'K3').

Kentsel dönüşüm

Riskli yapı veya riskli alanların yenilenmesi süreci. 6306 sayılı Kanun (7471 s. K. reformu) kapsamında yürütülür; karar nisabı paydaşların hisseleri oranında salt çoğunluğudur (%50+1) ve bildirimler muhtarlıkta 15 günlük ilanla da yapılabilir.

İlgili: Riskli yapı

Kot

Yükseklik referans noktası. Yapının hangi seviyeden ölçüleceği (yol kotu, tabii zemin kotu) plan ve yönetmelikle belirlenir.

Mevzi imar planı

Eski mevzuatta planlı alanın dışında, sınırlı bir bölge için yapılan plan. Yürürlükteki Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliğinde tanımlı değil; Danıştay, çevre düzeni planında tarım alanında kalan parsel için mevzi plan tekliflerinin reddini hukuka uygun buldu.

Karıştırmayın: Mevzi plan tarlayı imara açmanın bugünkü yolu değildir; plan dışı alan üst plana uygun nazım ve uygulama planıyla, 5403 izinleri alınarak açılır.

Nazım imar planı

Genellikle 1/5.000 ölçekli; bölgelerin kullanım biçimini ve yoğunluğunu belirler, tek tek parsel için yapılaşma şartı vermez.

Karıştırmayın: Parselinizin yapılaşma şartları nazımda değil, uygulama imar planında yazar.

İlgili: Uygulama imar planı

OSBOrganize Sanayi Bölgesi

Sanayi yatırımları için altyapısı hazırlanmış, kendi mevzuatı olan planlı alan. Tahsis usulü ve yapılaşma şartları farklıdır.

İlgili: Sanayi parseli

Parselasyon planı

İmar planına göre arazinin yeniden düzenlenip imar parsellerine ayrılması işlemi (18. madde uygulaması olarak da anılır).

İlgili: DOP · İfraz · Terk

Plan notu

İmar planının ayrılmaz parçası olan yazılı kurallar. Emsal, kat adedi, kullanım kısıtları çoğu zaman burada yazar.

İlgili: Uygulama imar planı · Emsal (E)

Riskli yapı

Yapılan tespit sonucu yıkılma riski taşıdığı belirlenen yapı. Tapuya şerh edilir ve dönüşüm sürecine girer.

İlgili: Kentsel dönüşüm · Zemin etüdü

Ruhsat (Yapı ruhsatı)

Belediyenin yapı yapılmasına izin veren belgesi. Ruhsatsız yapı kaçak sayılır.

İlgili: İskân (Yapı kullanma izni) · Yapı denetim

Saçak seviyesi

Yapının çatı saçağının bittiği kot. Yükseklik hesabında referans alınır.

Sanayi parseli

İmar planında sanayi kullanımına ayrılmış parsel. OSB içinde veya dışında olabilir; şartları farklıdır.

İlgili: OSB

Terk

Yol, yeşil alan gibi kamu kullanımına ayrılan kısmın parselden bedelsiz ayrılması.

İlgili: DOP · Parselasyon planı

Uygulama imar planı

Genellikle 1/1.000 ölçekli; yapı adalarını, yolları ve parsel bazında yapılaşma şartlarını (kat adedi, çekme mesafesi, TAKS/KAKS) gösterir.

İlgili: Nazım imar planı · Plan notu · Yapı adası

Vaziyet planı

Parsel üzerindeki yapıların, yolların ve açık alanların yerleşimini gösteren plan. Ruhsat dosyasının ekidir.

İlgili: Ruhsat (Yapı ruhsatı)

Yapı adası

İmar planında yollarla çevrelenmiş, üzerinde yapı yapılabilecek alan.

Yapı kayıt belgesi

2018 imar barışı kapsamında, ruhsatsız/ruhsata aykırı yapılar için alınan kayıt belgesi. Yapıyı kayda alır, imara uygun hâle getirmez.

Karıştırmayın: Yapı kayıt belgesi ruhsat veya iskân yerine geçmez.

İlgili: İmar barışı

Yapı nizamı

Yapıların birbirine göre düzeni: ayrık (her yönden boşluk), bitişik (komşu duvara bitişik) veya blok nizam.

Yapı yaklaşma mesafesi

Yapının parsel sınırlarına veya yola en fazla ne kadar yaklaşabileceğini belirleyen mesafe. Çekme mesafesi de denir.

İlgili: Yapı adası · Yapı nizamı

Yençok (Hmax)Yapının en çok yüksekliği

Yapının ulaşabileceği azami yükseklik. Metre cinsinden ya da kat adediyle verilir.

İlgili: Kat adedi · Saçak seviyesi

Yol istikamet planı

Yolun genişliğini ve güzergâhını gösteren, yapı ruhsatı öncesinde alınan belge.

Yola terk

Parselin bir kısmının imar planındaki yol için bedelsiz olarak kamuya bırakılması. Ruhsat alınabilmesi için çoğu zaman ön şarttır.

İlgili: Terk · DOP

Bu sözlük bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir. Resmî işlem için ilgili belediye, tapu müdürlüğü ya da kuruma başvurun; bağlayıcı olan kurumun verdiği belgedir.