Title and cadastre

Ownership, boundary and land-register concepts · 36 terms

Terms and definitions are given in Turkish: these are Turkish legal terms of art (ifraz, kat irtifakı) and inventing English equivalents would misrepresent the land register.

Acele kamulaştırma: Kanunda sayılan ivedi hâllerde, bedel tespiti sonradan yapılmak üzere taşınmaza el konulması usulü.
Ada: Kadastroda, çevresi yollar veya doğal sınırlarla kuşatılmış parsel topluluğuna verilen numara. Bir adanın içinde birden çok parsel bulunur.
Aplikasyon: Tapudaki parsel sınırlarının arazide zemine işaretlenmesi. Kadastro müdürlüğünce ücretli olarak yapılır; komşu sınır anlaşmazlıklarında ilk adımdır.
Beyan: Tapu kütüğünde taşınmazın fiilî/hukukî durumunu bildiren kayıt (yapı kayıt belgesi, kamulaştırma şerhi, muhdesat gibi).
Cins tashihi: Tapudaki niteliğin fiilî duruma göre düzeltilmesi (ör. üzerine bina yapılan tarlanın 'arsa'ya çevrilmesi).
Ecrimisil: Bir taşınmazı haksız kullanan kişiden istenen kullanım bedeli (işgal tazminatı). Hazine arazilerinde sık karşılaşılır.
Haciz: Borç nedeniyle taşınmaza konulan resmî kısıtlama. Haciz varken satış yapılabilir ama alıcı yükü devralır.
Hisse: Bir taşınmazın birden fazla kişiye ait olması durumunda her malikin sahip olduğu pay (ör. 1/4).
Hisseli tapu: Birden çok malikin pay sahibi olduğu tapu. Arsa payı belirli olsa bile fiilî kullanım alanı tapuda tanımlı değildir; ifraz ya da taksim gerekir.
İfraz: Bir parselin iki veya daha fazla parsele bölünmesi.
İntifa hakkı: Taşınmazı kullanma ve semerelerinden yararlanma hakkı. Mülkiyet başkasında kalır.
İpotek: Bir alacağın teminatı olarak taşınmaz üzerine konulan rehin. Borç ödenmezse taşınmaz sattırılabilir.
İrtifak hakkı: Bir taşınmaz üzerinde başkası lehine kurulan sınırlı ayni hak (geçit, enerji hattı, su hattı gibi). Tapuya şerh edilir ve kullanımı kısıtlar.
İştirak halinde mülkiyet: Elbirliği mülkiyeti. Genellikle miras yoluyla oluşur; paylar ayrılmamıştır, tasarruf için tüm maliklerin birlikte hareket etmesi gerekir.
İzale-i şuyu: Ortaklığın giderilmesi davası. Paydaşlar anlaşamazsa taşınmaz mahkeme kararıyla satılır ve bedel paylaştırılır.
Kamulaştırma: Kamu yararı için taşınmazın bedeli ödenerek idare tarafından alınması.
Kamulaştırma şerhi: Taşınmazın kamulaştırılacağını tapuya bildiren kayıt. Şerh varken satış yapılabilir ama alıcı süreci devralır.
Kat irtifakı: Henüz tamamlanmamış yapıda, bağımsız bölümler üzerinde kurulan haktır. Yapı bitip iskân alınınca kat mülkiyetine çevrilir.
Kat mülkiyeti: Tamamlanmış yapıdaki bağımsız bölümün (daire, dükkân) ayrı tapuya bağlanmış tam mülkiyeti.
Kısıtlılık şerhi: Taşınmazın kullanımını sınırlayan idari kayıt (kamulaştırma kararı, imar planı kısıtı, riskli alan gibi). Alım öncesi tapu kaydından mutlaka okunur.
Mevkii: Parselin bulunduğu yerin yerel adı (köy/mahalle içindeki mevki). Tapu kaydında bilgi amaçlı yer alır.
Muhdesat: Taşınmaz üzerindeki, malikten başkasına ait yapı veya ağaç gibi eklentiler. Tapuya beyan olarak işlenebilir.
Müşterek mülkiyet: Paylı mülkiyet. Her malikin belirli bir payı vardır ve payını ayrıca satabilir.
Nitelik (Vasıf): Tapuda taşınmazın ne olduğunu belirten tanım: tarla, bağ, bahçe, arsa, zeytinlik, ham toprak gibi. Arsa ile arazi ayrımı buradan okunur.
Ön alım hakkı (Şufa): Paylı mülkiyette bir paydaş payını üçüncü kişiye satarsa diğer paydaşların alıcıya karşı dava açarak payı alma hakkı. Bedel hâkimin belirlediği rayiç bedeldir; süre noter bildiriminden itibaren 3 ay, her hâlde satıştan itibaren 1 yıldır (TMK m.732–734; 25.12.2025 öncesi satışlarda 2 yıl).
Pafta: Kadastro haritasının bölündüğü standart paftalardan biri; parselin hangi harita sayfasında olduğunu gösteren koddur (ör. H23c03a1).
Parsel: Sınırları belirlenmiş, tapu kütüğüne ayrı numarayla kaydedilmiş tek bir taşınmaz. Arsa/arazi alım satımının temel birimidir.
Röperli kroki: Parselin sınır noktalarının sabit referanslara göre ölçülerini gösteren resmî belge. Aplikasyon ve inşaat ruhsatı süreçlerinde istenir.
Şerh: Tapu kütüğüne işlenen, taşınmazla ilgili kişisel hak veya kısıtlama kaydı (satış vaadi, kira, aile konutu gibi).
Taksim: Ortak mülkiyetteki taşınmazın malikler arasında paylaştırılması. Anlaşmayla ya da mahkeme yoluyla olur.
Takyidat: Tapu kaydındaki tüm kısıtlama ve yüklerin (ipotek, haciz, şerh, beyan) ortak adı. «Takyidatsız tapu» yük bulunmadığı anlamına gelir.
Tapu kütüğü: Taşınmazların mülkiyet ve hak durumunun tutulduğu resmî sicil. Ada/parsel bazında düzenlenir.
Tapu tahsis belgesi: Gecekondu mevzuatı kapsamında verilmiş, mülkiyet belgesi olmayan tahsis kaydı. Tapuya dönüşmesi ayrı bir işlemdir.
Tevhit: Birden fazla komşu parselin birleştirilerek tek parsel hâline getirilmesi.
Yüzölçümü: Parselin metrekare cinsinden alanı. Tapuda yazan resmî değerdir; harita üzerinden ölçülen alan küçük farklar gösterebilir.
Zilyetlik: Bir taşınmazı fiilen elinde bulundurma. Tapu kadar güçlü değildir ama bazı hâllerde tescil talebine dayanak olabilir.

This glossary is for information only and is not legal advice. For official matters consult the relevant municipality, land registry or agency — the binding document is the one they issue.

Title and cadastre

Ownership, boundary and land-register concepts · 36 terms

Terms and definitions are given in Turkish: these are Turkish legal terms of art (ifraz, kat irtifakı) and inventing English equivalents would misrepresent the land register.

Acele kamulaştırma

Kanunda sayılan ivedi hâllerde, bedel tespiti sonradan yapılmak üzere taşınmaza el konulması usulü.

Ada

Kadastroda, çevresi yollar veya doğal sınırlarla kuşatılmış parsel topluluğuna verilen numara. Bir adanın içinde birden çok parsel bulunur.

Do not use it for: Tek başına yatırım değeri veya imar hakkı göstergesi olarak kullanmayın — ada numarası konum kimliğidir, parsel niteliği değildir.

Related: Parsel · Pafta

Aplikasyon

Tapudaki parsel sınırlarının arazide zemine işaretlenmesi. Kadastro müdürlüğünce ücretli olarak yapılır; komşu sınır anlaşmazlıklarında ilk adımdır.

Related: Parsel · Yüzölçümü

Beyan

Tapu kütüğünde taşınmazın fiilî/hukukî durumunu bildiren kayıt (yapı kayıt belgesi, kamulaştırma şerhi, muhdesat gibi).

Cins tashihi

Tapudaki niteliğin fiilî duruma göre düzeltilmesi (ör. üzerine bina yapılan tarlanın 'arsa'ya çevrilmesi).

Related: Nitelik (Vasıf)

Ecrimisil

Bir taşınmazı haksız kullanan kişiden istenen kullanım bedeli (işgal tazminatı). Hazine arazilerinde sık karşılaşılır.

Related: Hazine arazisi

Haciz

Borç nedeniyle taşınmaza konulan resmî kısıtlama. Haciz varken satış yapılabilir ama alıcı yükü devralır.

Hisse

Bir taşınmazın birden fazla kişiye ait olması durumunda her malikin sahip olduğu pay (ör. 1/4).

Hisseli tapu

Birden çok malikin pay sahibi olduğu tapu. Arsa payı belirli olsa bile fiilî kullanım alanı tapuda tanımlı değildir; ifraz ya da taksim gerekir.

Don't confuse: «Hisseli tapu» ile «kat mülkiyeti» aynı şey değildir; kat mülkiyetinde bağımsız bölüm ayrı tapuludur.

Related: Hisse · Müşterek mülkiyet · İfraz

İfraz

Bir parselin iki veya daha fazla parsele bölünmesi.

Don't confuse: İfraz böler, tevhit birleştirir.

Related: Tevhit · Parselasyon planı

İntifa hakkı

Taşınmazı kullanma ve semerelerinden yararlanma hakkı. Mülkiyet başkasında kalır.

Related: İrtifak hakkı

İpotek

Bir alacağın teminatı olarak taşınmaz üzerine konulan rehin. Borç ödenmezse taşınmaz sattırılabilir.

Related: Haciz · Şerh

İrtifak hakkı

Bir taşınmaz üzerinde başkası lehine kurulan sınırlı ayni hak (geçit, enerji hattı, su hattı gibi). Tapuya şerh edilir ve kullanımı kısıtlar.

Related: Şerh · İntifa hakkı

İştirak halinde mülkiyet

Elbirliği mülkiyeti. Genellikle miras yoluyla oluşur; paylar ayrılmamıştır, tasarruf için tüm maliklerin birlikte hareket etmesi gerekir.

Related: Müşterek mülkiyet · Taksim

İzale-i şuyu

Ortaklığın giderilmesi davası. Paydaşlar anlaşamazsa taşınmaz mahkeme kararıyla satılır ve bedel paylaştırılır.

Related: Taksim · Hisse

Kamulaştırma

Kamu yararı için taşınmazın bedeli ödenerek idare tarafından alınması.

Kamulaştırma şerhi

Taşınmazın kamulaştırılacağını tapuya bildiren kayıt. Şerh varken satış yapılabilir ama alıcı süreci devralır.

Related: Kamulaştırma · Şerh

Kat irtifakı

Henüz tamamlanmamış yapıda, bağımsız bölümler üzerinde kurulan haktır. Yapı bitip iskân alınınca kat mülkiyetine çevrilir.

Don't confuse: Kat irtifakı 'yapılacak', kat mülkiyeti 'yapılmış ve iskânlı' demektir.

Kat mülkiyeti

Tamamlanmış yapıdaki bağımsız bölümün (daire, dükkân) ayrı tapuya bağlanmış tam mülkiyeti.

Related: Kat irtifakı

Kısıtlılık şerhi

Taşınmazın kullanımını sınırlayan idari kayıt (kamulaştırma kararı, imar planı kısıtı, riskli alan gibi). Alım öncesi tapu kaydından mutlaka okunur.

Related: Şerh · Beyan

Mevkii

Parselin bulunduğu yerin yerel adı (köy/mahalle içindeki mevki). Tapu kaydında bilgi amaçlı yer alır.

Muhdesat

Taşınmaz üzerindeki, malikten başkasına ait yapı veya ağaç gibi eklentiler. Tapuya beyan olarak işlenebilir.

Müşterek mülkiyet

Paylı mülkiyet. Her malikin belirli bir payı vardır ve payını ayrıca satabilir.

Don't confuse: İştirak halinde mülkiyette pay belirli değildir ve tek başına satılamaz.

Nitelik (Vasıf)

Tapuda taşınmazın ne olduğunu belirten tanım: tarla, bağ, bahçe, arsa, zeytinlik, ham toprak gibi. Arsa ile arazi ayrımı buradan okunur.

Don't confuse: Nitelik tapudaki mevcut durumdur; imar durumu ne yapılabileceğini söyler. İkisi farklı şeydir.

Do not use it for: İmar planındaki kullanım kararı (konut/ticaret) sanmayın — nitelik geçmiş kullanım kaydıdır, gelecekteki inşaat hakkı değildir.

Related: Arsa · Arazi · İmar durumu belgesi

Ön alım hakkı (Şufa)

Paylı mülkiyette bir paydaş payını üçüncü kişiye satarsa diğer paydaşların alıcıya karşı dava açarak payı alma hakkı. Bedel hâkimin belirlediği rayiç bedeldir; süre noter bildiriminden itibaren 3 ay, her hâlde satıştan itibaren 1 yıldır (TMK m.732–734; 25.12.2025 öncesi satışlarda 2 yıl).

Related: Müşterek mülkiyet

Pafta

Kadastro haritasının bölündüğü standart paftalardan biri; parselin hangi harita sayfasında olduğunu gösteren koddur (ör. H23c03a1).

Related: Ada · Parsel

Parsel

Sınırları belirlenmiş, tapu kütüğüne ayrı numarayla kaydedilmiş tek bir taşınmaz. Arsa/arazi alım satımının temel birimidir.

Do not use it for: Mahalle veya sokak adı yerine geçmez; satış ilanında yalnız parsel no yazmak konumu tanımlamaz.

Related: Ada · Yüzölçümü

Röperli kroki

Parselin sınır noktalarının sabit referanslara göre ölçülerini gösteren resmî belge. Aplikasyon ve inşaat ruhsatı süreçlerinde istenir.

Related: Aplikasyon · Pafta

Şerh

Tapu kütüğüne işlenen, taşınmazla ilgili kişisel hak veya kısıtlama kaydı (satış vaadi, kira, aile konutu gibi).

Related: Beyan · İpotek

Taksim

Ortak mülkiyetteki taşınmazın malikler arasında paylaştırılması. Anlaşmayla ya da mahkeme yoluyla olur.

Takyidat

Tapu kaydındaki tüm kısıtlama ve yüklerin (ipotek, haciz, şerh, beyan) ortak adı. «Takyidatsız tapu» yük bulunmadığı anlamına gelir.

Related: İpotek · Haciz · Şerh

Tapu kütüğü

Taşınmazların mülkiyet ve hak durumunun tutulduğu resmî sicil. Ada/parsel bazında düzenlenir.

Tapu tahsis belgesi

Gecekondu mevzuatı kapsamında verilmiş, mülkiyet belgesi olmayan tahsis kaydı. Tapuya dönüşmesi ayrı bir işlemdir.

Don't confuse: Tapu tahsis belgesi tapu DEĞİLDİR; mülkiyet sağlamaz.

Tevhit

Birden fazla komşu parselin birleştirilerek tek parsel hâline getirilmesi.

Related: İfraz

Yüzölçümü

Parselin metrekare cinsinden alanı. Tapuda yazan resmî değerdir; harita üzerinden ölçülen alan küçük farklar gösterebilir.

Do not use it for: Eğimli arazide inşaat alanı veya taban alanı sanmayın — yüzölçümü yatay projeksiyondur, eğim düzeltmesi ayrı hesaplanır.

Related: Dönüm · Dekar (da)

Zilyetlik

Bir taşınmazı fiilen elinde bulundurma. Tapu kadar güçlü değildir ama bazı hâllerde tescil talebine dayanak olabilir.

This glossary is for information only and is not legal advice. For official matters consult the relevant municipality, land registry or agency — the binding document is the one they issue.